Ο “μύθος” του γραμματισμού

77 Views |  Like

 

 

 

Υπάρχουν δύο κατευθύνσεις στην πρόσφατη έρευνα ως προς το πώς αντιμετωπίζεται η διάδοση του γραμματισμού και ιδιαίτερα η κυριότερη έκφανσή του, η διάδοση της γραφής. Η πρώτη αναζητά τις γενικές επιπτώσεις (ψυχολογικές, πολιτιστικές, πολιτικές, οικονομικές) και υποστηρίζει ότι η διάδοση της ανάγνωσης και της γραφής, της τυπογραφίας στη συνέχεια και των “νέων τεχνολογιών” αποτελούν σημαντικούς παράγοντες αλλαγών. Η τεχνολογία του γραμματισμού, εν ολίγοις, αντιμετωπίζεται ως ανεξάρτητη μεταβλητή, οι επιπτώσεις της οποίας μπορούν να απομονωθούν και να μελετηθούν. Η προσέγγιση αυτή αποκαλείται ‘αυτόνομο μοντέλο γραμματισμού’ επειδή οι υποστηρικτές της αφενός υποβιβάζουν το θέμα του περιεχομένου σε τεχνικής φύσεως θέματα (π.χ. στα εγχειρίδια, στα προγράμματα, στις εξετάσεις πιστοποίησης κλπ.), αφετέρου υποτιμούν το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο η ανάγνωση και η γραφή εισάγεται.

Στον αντίποδα της προηγούμενης άποψης είναι αυτή που υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για γενικές επιπτώσεις του γραμματισμού. Μία από τις πιο γνωστές εκδοχές της προέρχεται από το χώρο της εθνογραφίας του γραμματισμού. Η άποψη αυτή δεν παραγνωρίζει τον κεφαλαιώδη χαρακτήρα του γραπτού λόγου στο σύγχρονο κόσμο. Δε θεωρεί όμως αυτονόητο το περιεχόμενο του γραμματισμού και αμφισβητεί την άποψη ότι η διάδοση της ανάγνωσης και της γραφής μπορούν να καταστούν οι κύριοι παράγοντες μετασχηματισμού των κοινωνιών, κάνει δε λόγο για “το μύθο του γραμματισμού” (The literacy myth) (Graff, 1979). Πρόκειται για μύθο, γιατί ο γραμματισμός που αντιμετωπίζεται αφηρημένα, ανεξάρτητα από ιστορικά δεδομένα και κοινωνικές πρακτικές, δεν μπορεί να έχει προβλέψιμες επιπτώσεις. Ο γραμματισμός (συμβατικός ή ψηφιακός) μπορεί να έχει συνέπειες μόνο εάν συλλειτουργεί με μια σειρά από άλλες κοινωνικές παραμέτρους, μεταξύ των οποίων πολιτικές και οικονομικές προϋποθέσεις, κοινωνικές δομές και επιτόπιες ιδεολογίες. Η δεύτερη αυτή προσέγγιση αποκαλείται ‘ιδεολογικό μοντέλο γραμματισμού’ και υποστηρίζει ότι η εισαγωγή του γραμματισμού δεν επηρεάζει μόνο, αλλά και επηρεάζεται από την κοινωνία στην οποία εισάγεται. (Street 1984, 1993).

Η οπτική αυτή αντιμετωπίζει τις πρακτικές γραμματισμού ως αναπόσπαστα συνδεδεμένες με πολιτισμικές δομές αλλά και δομές εξουσίας μιας κοινωνίας. Δεν υποτιμά την τεχνική διάσταση ή τις νοητικές διαστάσεις του διαβάσματος και γραψί- ματος, αλλά τις κατανοεί όπως ενσωματώνονται σε κοινωνικοπολιτισμικές ολότητες και όχι αποσπασματικά.

(Gee, 1996· Street, 1995)

(Street 1984, 1993, 1995:161)

πηγή φωτό